Het IJzeren Gordijn (5): Op de koffie in Italië en Slovenië

Als je op de sporen van het IJzeren Gordijn reist, ben je niet snel meer verbaasd over de verhalen langs de oude grens. Aan beide zijden zijn de wonden nog vers. Omdat de mensen die langs het prikkeldraad woonden nog niet dood zijn, en omdat zo'n wond niet in twintig jaar heelt hoor je op iedere hoek van de straat een verhaal.

Maar wie denkt dat de onverbiddelijke grens van de Koude Oorlog de diepste wonden heeft geslagen in Duitsland, die heeft het mis.

Nova Gorica
Vandaag zijn we op bezoek bij mevrouw Cilka. Ze is 84 jaar en woont in het station van de Sloveense grensplaats Nova Gorica. Of eigenlijk moet ik zeggen: mevrouw Cilka woont in het station van Nova Goricia en de Italiaanse stad Gorizia. Hoewel het hier om een en hetzelfde station gaat.

De slaapkamer van mevrouw Cilka bevindt zich in Slovenië, de woonkamer en de keuken kijken uit op Italië. En toch is mevrouw Cilka de vrolijkste mevrouw die ik tijdens onze reis langs het IJzeren Gordijn ben tegen gekomen. En het station van Nova Goricia het belachelijkste overblijfsel van de IJzeren Gordijn dat ik ooit heb gezien.

Geen bezoek
Meer dan veertig jaar was haar woning midden in het grensgebied en dus kon ze geen bezoek ontvangen, mocht ze niet uit het raam zwaaien naar Italië en kon ze niet op bezoek bij haar Italiaanse familieleden die ze kon zien lopen uit haar woonkamerraam.

Val
Mevrouw Cilka geniet van het leven zonder Muur maar ze wil ons eigenlijk niet ontvangen. Dat is niet uit valse bescheidenheid, maar omdat ze vorige week op straat is gevallen en haar hele gezicht er verfomfaaid uit ziet. Ze viel, omdat ze de auto van een goede vriend wilde aanduwen. Zelf kan ze daar alleen maar om lachen.

Nu staat ze voor ons, in dat belachelijke station op de Italiaans-Sloveens grens, en lacht ze van oor tot oor. Ze verontschuldigt zich voor haar keukenschort, haar afgetrapte slippers en haar gehavende gezicht. En tegelijkertijd brandt ze los. Het ene verhaal na het andere. De hele wereldgeschiedenis is aan haar raam voorbij gegaan.

Zelfmoord
Ze laat ons haar hele huis zien. En tussen de verhalen door blijkt dat haar zoon zelfmoord pleegde op het moment dat Slovenië bij de EU werd ingelijfd. Ik vraag haar wat het een met het ander te maken heeft maar ze begrijpt mijn vraag niet en zegt dat hij gewoon depressief was.

Tito
We kunnen goed lachen met mevrouw Cilka. Zelfs als ze ons trots laat zien dat ze het vakantiehuis van Tito heeft geborduurd. Dan wordt ze ineens serieus. En dan weten we ook meteen waarom ze als enige in het station mocht wonen: de Joegoslavische machthebbers hoefden niet bang te zijn dat mevrouw Cilka over de rails naar Italië zou vluchten. Want, zoals ze ons ook nu nog toevertrouwd, in Slovenië is alles beter. Behalve de kofiie. En dat zijn we roerend met haar eens.

Koffie
Op het kleine station van Nova Gorica hebben de Italianen en de Slovenen eigen personeel. In het Sloveense deel kost de koffie 50 cent, in het Italiaanse deel 1,50 cent. Morgen gaan we zien dat het niet altijd koek en ei was tussen beide landen. Ook al vindt mevrouw Cilka van wel.

Tags:

IJzeren Gordijn,

Dieuwke van Ooij